|
٢٦\٤\٢٠٢٦
ژنا هشیار پێدڤی
ناکەت
خەونا ب زەلامەکی
هشیار ڤەببینە.
شەرمین قاسو
ژن ل دەڤەرا مە هەردەم ل زەلامەکی هشیار دگەریت کۆ ژیانا خوە دگەل
دەرباس بکەت، بەلێ دهەمان دەمدا ئەو ب خو یا نڤستیە دئەڤی گەردوونیدا،
ل سەر ئەوان سیستەمێن کو ئەڤێ جیهانێ ب رێڤەدبن.
ژنا ل دەڤەرا مە یان ژی ئەم دکارین بێژین ل پرانیا جیهانێ ژن هەتا ئیرو
یا نڤستییە، ئەوێ جارەکا بتنێ ژی مەژیێ خوە نە ئینا ژێر پرسیارێ؟ ئەرێ
چما د پرانیا سیستەمێ جیهانێدا ب درێژیا دیروکێ هەتا ئیرۆ ژن دبیتە
پێگهورکا دووێ د هەر سیستەمەکیدا. دگەل ئەڤێ پێشکەفتنا د گەلەک وەلاتێن
جیهانێ دا پەیدابووی ژی، بەلێ هەر ژن دبیتە هێزا دووێ یان ژی ئامرازێ
دووێ، کو دبیتە پێگهورک بۆ هێزا سەرەکی، راستە پرانیا وەلاتێ جیهانێ
بانگێشتا هندێ دکەن کو سیستەمێ وان سیستەمەکێ مروڤدۆستە یان ژی هەمی
مروڤ دیەکسانن. بەلێ دراستیدا ژن ئەو جورە بونەوەر یان ئامرازە یێ کو
دبیتە پێگهورکا هێزا سەرەکی دسیستەمێ واندا، ئەڤ چەندە ب درێژایا
دیروکێ یا بەردەوامە دگەل هەر جورە ئەیدلوژیایەکا هەبیت یا کو سەردەست
بیت دئەڤێ جیهانێدا ل هەر چاخ و دەمەکی هەبیت، ئەو ژنێ لدیڤ
بەرژەوندیێن خوە پێناسە دکەن، ئەڤ چەندە ژی هەر دچیت خوە ب کراسێ جودا
نو دکەت، ئەڤ چەندە ژی ب هاریکاریا ژنان دهێتکرن.
چونکی ژنان بۆ جارەکا بتنێ ژی پرسیار ژ خوە نەکریە ؟ ئەو کیە؟ چما هزر
دکەت زەلامەکی هشیارا دێ واتایێ بدەتە هەبوونا وێ دژیانێدا.
چما وێ باوەری هەیە واتایا هەبوونا ژیانێ یا لدەڤ زەلامەکی هشیارە؟
ل جهێ ئەڤ ئەڤێ چەندێ ئەوان پرسیارە ژ خوە کربان زەلامێ هشیار کیە؟
ل وی دەمی ئەز باوەرم مەیێن گەلەک ژن هەبانە وەکو (نەوال سعداوی )و (سیمۆن
دێ بۆڤوار).
ل ئەڤی دەمیدا دا زانیبانە مافێ هەر زەلامەکی یە ئەو کو کار ل سەر
خوەکری ئەو ژی دگەل ژنەکا هوشیار ژیانا خوە دەرباس بکەت. چونکی زەلامێ
هشیار گەلەک داخوازی هەنە د ئەڤی گەردوونیدا. هەروەسا نە وەکو ئەوی
زەلامییە یێ کو زەلامینیا خوە ب رێکا سیستەمکێ دیارکری پێناسە دکەت یان
ژی ژنبوونا تە ب چەند تشتێن دیارکری ڤە پێناسە دکەت.
دەما تو هزردکی تو ژنی ئەو زەلامە، ئەوی دەمی هزر کرنا تە یا شاشە،
چونکی ئەو واتایا هەر تشتی گەهشتییە د ئەڤی گەردوونیدا ،ئەو دزانیت
پەیڤا ژن و زەلام پەیڤەکا دەستکردە، کو ژبۆ ئەڤی جورێ بونەوەری
دگەردوونیدا هاتییە بناڤکرن. چ راستی ژبو ئەوێ پەیڤێ نینە ئەوا کو
دبێژنێ (ژن و زەلام) ب تنێ پەیڤەکە ژبۆ بەرژەوندیا چینەکا دیارکری
دهێتە بکارئینان. ئەو چینە لدیڤ بەرژەوندیێ خوەیێن تایبەت و ژبۆ
جوداکرنا مروڤان ئەڤ پەیڤە دهێتە بکارئینان، وەکو نموونە ئەوان پەیڤا
(ژن) کرینە پیڤەر ژ بۆ رەگەزێ مێ و ل جهەکی دی ژ بۆ چەوساندنا ژنێ
بکاردئێت. لەوم دەمێ تو هزر دکی زەلامێ هشیار تە ب چەند خالێ دیارکری
ڤە پێناسە دکەت تو ل ئەوی دەمی یا شاشی ژبەر کو ئەو رەوشتی نە ل سەر
لەشێ مروڤی پێناسە دکەت ،یان ژی زەلامینییا خوە نە ب هندەک هەست و
حەزێن خوەیێن دیارکری ڤە گرێددەت یان ژی مێیاتیا تە ب هندەک حەزێن
دیارکریڤە گرێددەت، بەلکو ئەو تە وەکو مروڤ دبینیت خودان هزر و بیر و
تەمامکەرا ژیانێ دبینیت دئەڤی گەردوونیدا. دخوازیت گەل تە گەشتەکێ بکەت
دناڤ ئەڤی گەردوونیدا، هوین پێکڤە واتایەکێ بدەنە یاسایێن سروشتی و ل
واتایا مروڤبوونا خوە دناڤ ئەڤی گەردوونیدا بگەرن.
لەوما هەر ژنەکا بخوازیت ژیانا خوە دگەل زەلامەکی هشیار ببورینیت دڤێت
ئەو ژن ژی کار ل سەر هشیاریا خوە بکەت ل واتایا هەبوونا خوە بگەریت
دناڤ ئەڤان سیستەمێن جیهانیدا، هەر سیستەمەکی هەبیت دەرگەهێ وان بقوتیت
و رێکێ بۆ خوە ڤەکەت هەتا بکاریت بچیتە دناڤ کوراتییا ئەوان
سیستەماندا، ئەوێن کو بووینە یاسا و کەلتور بۆ بونەوەرێن مروڤ، ئەوێن
کو مروڤ و سروشت ژ هەڤ دویر کرین کو مروڤ ژ مروڤبوونا وان دویرکرینە، ب
رێکا هوشیاریا خوە ئەو دکاریت ل واتایا خوە بگەهیت و دگەل زەلامەکی
هوشیار واتایا مروڤبوونا خوە پەیدا بکەت دناڤ ئەوان سیستەمێن دجیهانێدا
سەردەست بووین.
هەر ژنەکا شیایی خوە بگەهینە ئاستێ هشیاریێ ئەوی دەمی زەلامەکی هوشیار
ب خوە دێ ل ئەوێ ژنێ گەریت هەتا کو وێ پەیدا بکەت. ئەو ژنا کو ل واتایا
هەبوونا زەلام بگەهیت ،ئەو دێ شێت ل واتایا هەمی جورێن ئازادی و
هوشیاریێ د جیهانێدا بگەهیت.
٢٥\٤\٢٠٢٦
sharmeenqaso@gmial.com
|
