په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک

٧\٧\٢٠١٨

تیرۆریزم مەترسیدارە، بەڵام سیاسەت لە تیرۆریزم مەترسیدارترە.


زاھیر باھیر      


ئەمە یەکێک بوو لە قسەکانی 'ئاریان' کاراکتەرە سەرەکییەکەی فلیمی ١٦/٠٣ /١٩٨٨ ھەڵەبجە کە پاش پێدانی چەندەھا خەڵاتی گەورە، دوێنیش، ٣٠/٠٦/٢٠١٨ لە سینەمایەکی ڕۆژھەڵاتی لەندەن، بەتایبەتی نمایشکرا. منیش یەکێک بووم لە بینەرانی کە لەلایەن ھاوڕێی دێرینمەوە 'عەتا موفتی' داوەت کرابووم ، سوپاس بۆ ئەو.


گەرچی من مێژوم لەگەڵ فلیم بەتایبەت کە لە سینەماشدا نمایشبکرێت ھەر یەکجار کەمە بەڵام ئەوەی کە دوێنی ٣٠/٠٦/٢٠١٨ نمایشکرا لای من بەھێزترین فلیم بوو . ڕووە تەکنیکییەکەی بەجێدەھێڵم بۆ شارەزایان بەڵام من ھەر زۆر بەکورتی چەند خاڵێکی گرنگ دەخەمە بەردەمی ھاوەڵانی فەیسبوک و خوێنەرانی ، تاکو پاساوی ڕاکەی خۆم بدەم:


ئەم فلیمە ڕۆحی بەرگریکردن و بەگژاچونەوەی زوڵم و نادادپەروەریی کۆمەڵایەتی نیشانی بینەرانی دەدات و پێیان دەڵێت گەر مرۆڤ ، کۆمەڵ پێداگریی لەسەر مافی رەوای خۆیان بکەن بە متمانەوە قسەبکەن و نەکەونە داو و تەڵەی دوژمنانیانەوە ، بەدڵنیاییەوە سەرکەوتوودەبن. دوژمنەکانمان ڕاستە بەدەسەلاتن و لەڕوی چەک و تەکنیکەوە زۆر باڵادەستن ، بەڵام ھاوکات گەمژەن و لاوازن، چونکە ئەوان مۆتیڤی بنەڕەتی بۆ کردنی کارەکەیان تەنھا پارە و پایە و پلەیە، نەشتێکی دیکە. لەوەش گرنگتر ئەوە دەردەخات کە تیرۆریستی سەرەکی، دەسەڵاتداران و دەوڵەتانن و تاکی تیرۆریست و کۆمەڵی تیرۆریستان زۆر جار خۆشیان قوربانین و لە پلەی دووھەم و سێھەمدا دێن لەچاو تیرۆریزمی سەرەکیی کە دەسەڵاتداران و دەوڵەتانن.

ئەم فلیمە ھەموو لایەنەکانی یا مەیدانەکانی: کۆمەڵایەتی ، سیاسی، ئابوریی ، کوڵتوریی، ڕایسیسزم ، ناو بەندیخانە و دەرەوەی بەندیخانە ، ھاوکاریی [ سۆڵیدارێتی ] نێوانی ھەندێک لە بەندییەکان و ھەڵسوکەوتی پۆلیس و دەسگە سیخوڕییەکان لەگەک " تیرۆریست" ەکان و پلانیان و تەنانەت پیلانگێڕانیش بۆ دروستکردنی شەڕ و ئاژاوە لەناو بەندیخانە بۆ کوشتنی 'تاوانبار' یالانی کەم بارکردنی بە بەڵگەی زیاتری تاوانبارێتی ، پێلانگێڕان دژی یەکدی لە ھەمان تۆڕ و دەزگەی سیخوڕی و پۆلیسیی و کردنی ھەموو کارێکی خراپ لە پێناوی دەسەڵات و پارە و بەکارھێنانی مرۆڤ و بە قوربانیکردنیان بەخاتری دەسەڵات و پارە، گەمژەیی سیاسییەکان و پۆلیسی لێپرسینەوەو ڕق و کینە یا جەھالەتیان کە ھەر کەس لە ڕۆژھەلاتی ناوین-ەوە بێت ئەوە تیرۆریستە، دەستی لە بینیایەتی و زۆر بە قینەوە توندیکردووە لە دیوارەکە و دەڵێت " ...دەتکوژم..تۆ کوڕەکەی منت کوشتوە لە عێراق ... ئێوە ھەمووتان تیرۆریستن ..." . بڕێک لە سەربازنی ئەمەریکی یاری کۆنکەن دەکەن ، سپییەکیان یەک بۆکس لە دەمی کابرای ڕەش دەدات و ئەوەیش " تۆ ھەمووکات ئەوە دەکیت .." بێگومان دەیکات و بەردەوام دەبێت لەسەری ، چونکە بەرگریی لەخۆ و بەگژاچونەوە نییە .. ئیتر چی ھەیە بیوەستێنێ لە ھاویشتنی بۆکسێکی دیکە؟ ئەم فلیمە ئەمانە و زۆری تری لەمانە بەیەکەوە گرێدابووەوە تەواو تێی دەگەیانیت کە چەندێک پەیوەستن بەیەکەوە و بە بێ یەک لە سیستەمی پارە و دەسەڵاتا ، ھەرگیز ناتوانن جیا ببنەوە.


کاتێک کە کاراکتەرە سەەکییەکە 'ئاریان' ڕوودەکات بەندییە گەنجەکەی تر و دەڵێت " تۆ لە سیاسەت دەزانیت..تێدەگەیت؟ ... ئەوە سیاسەتە کە منی کردووە بە تیرۆریست لە پێناوی پارە و دەسەڵاتا ... تۆشی کردووە بە دز و لێرە ژیان دەبەیتەسەر ھەر لەبەر ئەوەی کە بەشی خۆتت نەبووە بژیت ..." دزەی گەنج ھۆشیار دەبێتەوە و دواتر گوڵی بۆ دەدزێ و دەیبات بۆی ... ئەوەندە نزیکدەبنەوە تا ئەو ڕادەیەی گەنجەی دز مەدالیایەکی بۆ دروست دەکات کە کارەکتەری سەرەکی فلیمەکە کە خۆی قوربانی دەستی کارەساتی کیمیابارانەکەیە ، خۆی لەو مەدالیایە تێناگات . دزەی گەنج بە درێژی بۆی باس دەکات " ئەوەیان ڕۆژی ١٦/٠٣ یە ... ئەوەیان ساڵەکەیە .... ئەوەیان ڕۆژی جەژنی ساڵی نوێی کوردە ....".


نەک ھەر ئەمە بەڵکو ھاریکاریی و متمانەی نێوانی کاراکتەرە سەرەکییەکە و برادەرە کچەکەی ' ھێلن' کە کە دووگیانە بە منداڵێکیان ھەر زیاتر بەھێز دەکات لەبری ڕوخاندنیان بە تایبەت دوای پپیلانی پۆلیس بۆتێوەگلانی 'ھێلن' برادەرەکەی، و بە دانانی بۆمب و دروستکردنی دۆکۆمێنتی ساختە لەسەر 'ھێلن' تاکو ئەوە نیاشانبدات کە ئەمیش بەشداری ئەو " تاوانەیە" کە ' برادەرە تیرۆریستەکەی ' گوایە ٤٦ کەسی کوشتووە . ھەلبەستنی قسە بەناوی 'ھێلن' وە گێڕانەوەی بۆ برادەرەکەی کە گوایە ئەو پێی لە تاوانبارێتی ' تاوانبار' ناوە.


لەگەڵ ھەموو ئەمانەدا پۆلیس ھەرگیز نەیتوانی درزێکی بچوکیش بخاتە نێوانیانەوە متمانەیان بە یەکدی لەق بکات . ھێلن : " ئەو تیرۆریست نییە ، ئێوە تێناگەن ئەو خۆی قوربانییە ... من دڵنیام کە ئەو پاکە ... ئێوە ھەرکەس لە ڕۆژەڵاتی ناوینەوە بێت بە تیرۆریستی دەبینن...." " بڵی ... پێمان بڵێ ... مستەر ئەپڵ ی برادەرت [ سێو] چی دەکات لەم سێوانە ئەو نایانخوات .." ..ئاریان... سێو ناخوات ... تەنھا بۆنیان دەکات چونکە ژارەکەی قوربانییەکانی ھەڵبجە بۆنی سسێوی لێدەھات .... ئەو دەیەوێت ھەمیشە بیر لەوە بکاتەوە " لێپرسەوەکە ڕوودەکاتە لێپرسەوەکەی ھاوەڵی دەڵێت " تێگەیشتین ..ئێستا تێگەیشتین ..".

دوای تەواوبوونی فلیمەکە لە دەرەوە ھەندێک برادەر ڕایان وابوو کە ئەو فلیمە ڕاستە لەڕوی ناوەرۆکەوە بەھێز بوو بەڵام یا ھەر ھیچ پەیوەندی نەبوو بە ھەڵەبجەوە یاخود زۆر کەم . بەڵام لای من خاڵی سەرەکی سەرکەوتنی ئەم فلیمە و وەرگرتنی ئەو پاداشتانەش کە وەریگرتووە ، ئەوەیە، ئەو خاڵەیە ، کە ئەمە ڕەنگە شێوەیەکی نوێ بێت لە نمایشکردنی فلیم و پێنانە قۆناخێکی نوێ بێت لە ھونەری سیینەمایی و شانۆییدا، کە لێرەدا تۆ پێویست ناکات قوربانی بە ھۆکارە سەرەکییەکانی ڕودانی ڕووداوەکان لە پێناوی گێڕانەوەیەکی موجەڕەدی سەدبارەکراوی ڕووداوەکە، بدەیت و بیکەیتە قوربانی . بۆیە لێرەدا ، لەم فلیمەدا، ئەوەی دەرکەوت کە چۆن "تاوانەکان و تاوانبارەکان" دەبەستێتەوە بە پاشخانی خێزانیی و کۆمەڵایەتی و ئابوریی و سیاسیی کاراکتەر و ڕوداوەوکانەوە . ئەوە گرنگە کە سیاسەت وەکو خۆی نیشانبدەیت ، وەکو لەم فلیمەدا نییشاندرا ، کە چەند قێزەوەندە، کە چ گەمەیەکی بێ ڕەحمانە و خوێناویانەیە... کە بە ملیۆنەھا کەس بوونەتە و دەبنە قوربانی دەستی گڵاوی سیاسەت. ئەمەیە ھەقەتی سیاسەت و سیاسییەکان ھەر بۆیە 'ئاریان' کاراکتەرە سەرەکییەکەی فلیمەکە دەڵێت " تیرۆرزم مەترسیدارە ،بەڵام سیاسەت لە تیرۆریزم مەترسیدارترە" منیش دەڵێم تیرۆریزم بناخەکەی سیاسەتە ، نەک بە پێچەوانەوە .
 

١\٧\٢٠١٨ - لەندەن

ماڵپەڕی زاهیر باهیر

 

 

 

 

په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک